Georgius Macropedius (Joris van Lancvelt): Adamus. Utrecht, 1552 Uitgegeven op basis van de uitgave op de cd bij Georgius Macropedius, 1487-1558 leven en werken van een Brabantse humanist (Tilburg 2005) door Henk Giebels en Frans Slits. Red. dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden. Ceneton061550 Ursicula In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd met een asterisk. De lopende toneeltekst, in het origineel cursief gedrukt, hebben wij in romein gezet. |
![]() |
❧ ADAMUS
[Vignet: Superantur ingenio vires] |
PErmissum atque concessum est Harmanno Borculoo typographo ex Caesareae Maiestatis privilegio. Comoediam hanc Adamum Georgii Macropedii suis typis excudere, atque nemo ausit aut curet alibi excudere ad quadriennium sub poena in monimentis expressa atque ubilibet terrarum distrahere, quemadmodum haec latius clariusque declarantur in literis eidem ab eadem Maiestate concessis. Datum Bruxellae, Anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo secundo, Die octava Aprilis. |
De la Torre. |
❧ ORNATISSIMO VI- |
TAnta me vir ornatissime benevolentia prosequeris, tantaque pueros meos pauperes pietate complecteris, ut non modo (si qua sint) mea, sed & me ipsum prorsus tibi debeam. Cum igitur videam tibi nostra plus aequo (pro meo quidem iudicio) placere & plus quam mereantur ultro probari, non potui quin Adamum meam ab initio tibi destinatam nomini tuo dicharem seu nuncuparem, & in hoc uno quod possum, animi mei gratitudinem tibi ostenderem. Videbis autem in Actu praecipue quinto nonnulla languidius quam velim cohaerentia, ut scopas (quod aiunt) dissolutas non immerito fortassis iudices, id quod eam ob causam accidit, quod in diversis locis quaedam severitati & divinae scripturae rigori non satis conformia, hortatu amicorum subducta sint, qui rem seriam fabulosius tractandam dissuaserunt, Cuiusmodi erant nonnulla, quae de Simeone, Zacharia, Iosepho &*[fol. R2v] ipsa diva virgine ut fieri poterant, citra scripturae auctoritatem facta fingebantur. Accipe tamen hoc quale quale sit exiguum, mi domine, abs tuo Macropedio comicum munusculum, accipe (inquam) Adamum hanc nostram, & cum perlegeris, si & aliorum lectione dignam iudicaveris, è malevolorum dentibus vindicatam cuivis typographorum excudendam trade, si indignam, liberrime supprime. Tuo iudicio stet aut cadat, servetur aut pereat. Non usque adeo siquidem φιλεγκώμιος sum, aut (si dici liceat) φιλόφημος, ut calcibus merito proculcanda mordicus nitar defendere, aut passim omnibus impudenter obtrudere. |
Vale, vir undecumque doctissime. Traiecti, anno a Christo nato sesquimillesimo quinquagesimo primo. Die Octobris 14. ( . · . ) |
ARGUMENTUM in ADAMUM. |
PROLOGUS. |
![]() |
Personae dramatis seu diverbii Actus primi |
| Elohim Deus. | ||
| Genius Adami. |
ACTUS primi. SCENA prima. |
ACTUS primi. SCAENA secunda. |
ACTUS primi. SCAENA tertia. |
ACTUS primi. SCAENA quarta. |
ACTUS primi. SCAENA quinta. |
ACTUS primi. SCAENA sexta. |
Cain; Elohim. |
ACTUS primi. SCENA septima. |
CHORUS. |
![]() |
Personae dramatis in Secundo Actu | |||
Protoplasti 2. Genii 2. | Siba Elieser | } | servi |
Abraham patriarcha | Elohim Deus. | ||
Isaac filius |
ACTUS secundi. SCAENA prima. |
ACTUS secundi. SCAENA secunda. |
ACTUS secundi. SCAENA tertia. |
SCAENA interiectitia. Omnes senarii. |
ACTUS secundi. Residuum SCAENAE tertia. |
ACTUS secundi. SCAENA quarta. |
ACTUS secundi. SCAENA quinta. |
CHORUS. Versu Anapestico. |
[Repetitio, seu versus intercalaris] Nostrum flemus mortale genus. |
[Repetitio, seu versus intercalaris] Nostrum flemus mortale genus. |
[Repetitio, seu versus intercalaris] Nostrum flemus mortale genus. |
[Repetitio, seu versus intercalaris] Nostrum flemus mortale genus. |
![]() |
Personae dramatis Actus tertij. | ||||
Protoplasti 2. | Aaron | |||
|
| |||
Genii 2. | Lorarii 2. | |||
|
| |||
Reus lapidandus | AEgri 4. |
ACTUS tertii. SCAENA prima. |
SCAENA interiectitia. Versu tetrametro. |
Residuum SCAENAE primae. |
ACTUS tertii. SCAENA secunda. |
ACTUS tertii. SCAENA tertia. |
ACTUS tertii. SCAENA quarta. Tetrametri. |
[fol. V4r] |
Aaron. Moyses. Adam. Haeva. |
ACTUS tertii. SCAENA QUINTA. Versus octonarii. |
[fol. V6r] |
Populus. Aaron. Moyses. Reus. |
ACTUS tertii. SCAENA sexta. |
ACTUS tertii. SCAENA septima. |
ACTUS tertii. SCAENA octava. |
ACTUS tertii. SCAENA Interiectitia Versu |
SCAENA altera Interiectitia. |
Residuum SCAENAE octavae. Senarii. |
SCAENA nona. Octonarii. |
SCAENA decima. Senarii. |
SCAENA undecima. Senarij. |
CHORUS. Versu Anapestico. |
![]() |
Personae dramatis Actus quarti. | ||||
Protoplasti. 2. Genii. 2. David rex puer. Goliath philistaeus | Esaias. Hieremias. Ezechiel Daniel | } } | prophetae. |
ACTUS quarti. SCAENA prima. |
ACTUS quarti. SCAENA secunda |
ACTUS quarti. SCAENA tertia.* |
ACTUS quarti. SCAENA quarta. |
ACTUS quarti. SCAENA quinta. |
ACTUS quarti. SCAENA ultima. |
CHORUS. Versu Anapestico. |
![]() |
Dramatis personae in quinto Actu. | |
Protoplasti 2. | Abra famula |
Genii 2. | Gabriel archangelus |
Simeon senex. | Iosephus sponsus |
Zacharias senex. | Elizabeth anus. |
Mariam virgo. | Epilogus. |
ACTUS quinti. SCAENA I. |
ACTUS quinti. SCAENA II. |
ACTUS quinti. SCAENA tertia. |
ACTUS quinti. SCAENA quarta. |
[fol. Z4r] |
Trimetri. Simeon. Zacharias. Adam. Haeva. |
ACTUS quinti. SCAENA V. |
ACTUS quinti. SCAENA sexta. |
ACTUS quinti. SCAENA septima. |
ACTUS quinti. SCAENA octava. |
ACTUS quinti. SCAENA nona. |
ACTUS quinti. SCAENA. decima. |
ACTUS quinti. SCAENA undecima. |
ACTUS quinti. SCAEN. duodecima. |
ACTUS quintus. SCAEN. decimatertia. |
ACT. quinti. SCAE. decimaquarta. |
ACT. quinti. SCAEN. decimaquinta. |
ACTUS quinti. SCAE. decimasexta. |
ACTUS quinti. SCAENA Ultima. |
EPILOGUS, per quemlibet dicendus, |
FINIS. |
![]() |
Tekstkritiek: |
fol. R2r Simeone er staat: Simone vs. 95 calamitas er staat: calamitas. vs. 338 tuae er staat: tue vs. 440 voor het laatste woord staat abusievelijk opnieuw de sprekersaanduiding Hae. In de herdruk Ceneton061560 fol. B5r is dit weggelaten vs. 564 Miser er staat: Meser vs. 622 gratiae er staat: gratiae. vs. 679 exaudirier er staat: axaudirier. vs. 734 Patulaeque er staat: Patuleque vs. 910 defuturus er staat: desuturus vs. 1003 φιλάνθροπόν τε, er staat: φιλόνθροπόντε, vs. 1082 Deus er staat: Deus. vs. 1277 AEg.b. en AEg.2. sic vs. 1376 Quot er staat: Quod vóór vs. 1503 quarti er staat: tertij vs. 1513 Ἄνοπλος er staat: Ἄμαπλος vs. 1580 Macte er staat: Macto vs. 1777 monebat er staat: movebat vs. 1811 AEgyptiis er staat: AEgyptius vs. 1835 nuncium volgens de herdruk, fol. G2r; er staat: unicum vs. 1909 obsecro? er staat: obsecro vs. 2006 εὐαγγέλιον er staat: ἐυάγγέλιον en in vs. 2009 ἑυάγγέλιον vs. 2303 ne indicetur adultera. er staat: ne iudicetur ad ultera. vs. 2464 pavori tum pudori er staat: pavori tum pavori (conjectuur van Jan Bloemendal o.g.v. Macropedius, Jesus Scholasticus vs. 464) vs. 2641 benedicta er staat: bendeicta |