![]() |
[Vignet met Fert odia verum in ms.]KLUCHT[Randschrift: Bellum Pacis tessera.][Vignet met Hablador Roelando in ms.] L[...] delin. L.W[...] sculp. |
VERMAKELYCKE KLUCHT[Typografisch ornament]TANTWERPEN, |
PERSOONAGIEN. |
INHOUD |
EEnen bandiet, die ick noem Iacomo Bravo om gecocht van een spaens Edelman by naem Sermiento voor 100. Philippen: om aen sijnen vyant eenen scherpen hou opt hooft te geven mits dat hy daer op verbittert was, is naer het bedreven schelm stuck (om sijn gelt comende* voldaen: daerentussen verschynende) eenen aerdigen, en lossen clapper by naem Roelando, die dese ongeoorlofde coopmanschap achterhaelt*hebbende, sich verwondert: datmen voor eenen hou soo veel gelt geeft, pooght Sermiento te bewegen van aen sijn selven oock eenen hou overt hooft te laten geven voor minder somme als den bandiet ontfangen hadde, om dat hy cael en sonder gelt was, gelyck veel die (hun schaam root ontwassen sijnde, en ruym van conscientie oft gewisch) geen goede rekeninge en houden vant gene sy weten te crygen t sy recht oft crom, waerom sy altijt swijgen, niet trachtende als met quade coopmanschappen donnoosele te bedriegen Het welck is een gebreck dat ider een mistaet Waer door de siel daer naer dickwils verloren gaet. Roeland dan t selve oock meynende te doen door de ongebondentheyt van een rappe tongh, bevond dat sijn clappen geen gelt en was, want hy wort van Sarmiento uyt gejockt en houd de sober* gesloten: denckende beter te wesen (hoe [p. 4] wel onredelijck) datmen om vraeck te nemen op sijnen vyant, jemant om gelt verwillicht en omcoopt vanden selven een pynelijcke quetsinge in t lichaem sonder doot te slaen aen te doen als daer mede voor recht te pleijten, een quaet vonnis te verwachten, en van procureurs*en Advocaten,*die als seel draijers (om gelt te winnen de processen lanck soecken te trecken)* bedrogen te worden. Sermiento dan meer behaegen hebbende int geclap van Roeland (daer hy geen gelt mede en socht te winnen gelijck de pleyters,) als alleen om gelt te willen lijden een onverdiende quetsuer, viel met den selven in een langhdurige en vermaeckelycke Redecavelingh, toch Roeland geeft hem soo veel werck om op sijn voorworpen te antwoorden, dat Sermiento (ten deele tot gramschap op gehitst en somwyl tot laggen verweckt sijnde) doet hem ten lesten verstaen een vrouwe te hebben by naem Beatrix van ongetoomden aert door rappigheyt van haer tongh, oordeelende dat de selve over een quam met het Clappen van Roeland als wetende te geven tot elcke naelde eenen draet in manier van spreken, verwillight hem mede te gaen naer sijn huys, alwaer hy Roelant tot de maeltyt bewellecomt, maer en wert van Beatrix niet wel onthaelt, als sy begost te ondervinden, dat sijn tongh int klappen veel losser en snelder was om haer te verdooven en te doen swygen als om haer te voldoen, ten uyttersten geterght sijnde: om dat sy geenen [p. 5] tijt en vond om te mogen spreken, viel daer tegen in haetelijcken twist meer uyt schaemte, dat haer spraeck van Roeland getoomt wert, als om het ongelijck dat sy oordeelde haer aengedaen te sijn dan alsoo daer en tussen Roeland (om eenigh misdaet dat hy begaen had, en om schult) vande Justitie gesocht wert, die ter selver tijt aen het huys van Sermiento quam om hem te vangen, hadde het geluck dat hy sich inde Camer onder eenige matten vluchtende verstack, die daer op Hoop lagen om het sand uyt te cloppen en schoon te maken, t welck Beatrix ende haer dienstmeyt daer naer ondervindende, als dat de Justitie huyssoeckinge (om Roeland te crygen) gedaen hadde en vertrocken was sonder hem te vinden, en willende Beatrix wraeck nemen over het ongelijck dat haer geschiet was, beval aen haer voornoemde Meyt twee stocken te haelen om quansuys met haer hulp de voorseyde Matten uyt te kloppen, gelijck sy deden, maer het waren slagen waer mede dat sy Roeland den klapper soo bejegenden, en sloegen meer als hy wel conde verdragen, en noch meer om dat sy hem niet en conden doen swygen in sijn clappen soodanigh dat Beatrix geenen tyt en hadde om hem te connen Antwoorden, en sijn alsoo vechtende van malcanderen gescheyden.
Soo behoorden alle gesonde verstanden noyt te springen buytent spoor van reden, en t gene hun redelijck voorgestelt wort noyt te berispen: waer van het spreeckwoort comt op de berispinge vanden Schoenmaker, die buyten den leest van sijn kennis [p. 7] wilden oordeel geven, waer op Apelles seyde: Ne sutor ultra Crepidam, en daerom mach men altijt wel seggen, Ne carpas alia vel ede tua. T Is meer schand als Eer: datmen met redeloose beschuldigingen uyt waan oft haet gefondeerde oft gegronde redenen, oock volmaeckte konst wil weer leggen, daerom plachten de cloeckste Poëten hun veersen aen andere eerst voor te lesen, als wanneer sy in eenigh bedencken vielen van misslagen begaen te hebben, om des te beter in volmaecktheyt te raken en niet berispt te connen worden, wetende dat haetige en yversuchtige tongen quaetaerdigh en te schouwen sijn. Dus mach ick voorder seggen: |
Niet erger dan een tongh, en dopslagh vande oogen Als die worden misbruyckt: waer door veel sijn bedrogen En in het net geraeckt der sonden, daer de siel De straf van heeft geproeft, om dat den mensch licht viel (5) Door doogen in veel quaet van vuyl onkuyse lusten Als David, die hy aen een Barsabèa blusten, Gelijck veel ander meer daer door gevallen sijn En noyt meer opgestaen: sulck doodelijck fenyn. Hier in gelegen is, om daer van haest te sterven, (10) Dat is deeuwige doot, ent leven noyt te erven. Soo gaet het met de tongh die iemants eer bevleckt Door achterclap, waer door sy imants luck ontreckt En goeden naeme schend, niet beter als te swygen Te hooren en te sien: om geene schand te crygen (15) Die van het clappen comt: wee dan die sijne tongh Te lossen uytspraeck geeft, en noyt by tijt en dwongh* [p. 8] Alst swygen noodigh is, t sijn hatige gebreken Voor die niet weet wanneer hy swygen moet oft spreken. T is wel gelijck den Heyligen Bernardus seyt (20) Dat die sijn tongh bedwinght, bewaert sijn siel altyt Dit wist Esopus wel aen Santus uyt te leggen Dat sijnen meester was, en vande tongh te seggen, Wat quaet een tonge baert, en datse niet en stuyckt En erger is als gal wanneer sy word misbruyckt: (25) Dit bleeck wanneer hem Santus naer de merckt ded loopen. En daer de beste en de slechtste spys te coopen Om t eten, anders niet als tongen heeft gecocht Van alderhande Vee, de selve t huys gebrocht En aenstonts oock gekockt: gesoden en gebraden, (30) Om dat hem sijnen meester daer med sou versaden, Die vraeghden wat het was: hy seyde goet en queat Vervolgens sijn bevel gecocht, als inder daet Moet worden soo verstaen, en wel is te gelooven Dat niet soo quaet en sijn als tongen, die berooven (35) Door clappen jmants eer: en niet soo goet van aert Als eene suyver tongh, die jemants eer bewaert, Niet als de waerheyt spreckt, en leert hoemen moet leven In de rechtveerdigheyt: om jemant t sijn te geven, Te straffen, het gebreck sulck eene tongh verdient, (40) Gepresen en ge-eert, en over al bemint. |
![]() |
EERSTE UYTCOMEN SERMIENTO. |
Roelando etende. |
Binnen. |
Godt deer alleen En anders geen. |
FINIS. |
![]() |
Tekstkritiek: |